Chapter XIV

骨度

黃帝問於伯高曰：脈度言經脈之長短，何以立之？伯高曰：先度其骨節之大小、廣狹、長短，而脈度定矣。
黃帝曰：願聞眾人之度。人長七尺五寸者，其骨節之大小長短各幾何？伯高曰：頭之大骨圍，二尺六寸，胸圍四尺五寸。腰圍四尺二寸。髮所覆者顱至項，尺二寸。髮以下至頤，長一尺，君子終折。
結喉以下至缺盆中，長四寸。缺盆以下至𩩲𩨗，長九寸，過則肺大，不滿則肺小。𩩲𩨗以下至天樞，長八寸，過則胃大，不及則胃小。天樞以下至橫骨，長六寸半，過則迴腸廣長，不滿則狹短。橫骨，長六寸半。橫骨上廉以下至內輔之上廉，長一尺八寸。內輔之上廉以下至下廉，長三寸半。內輔下廉，下至內踝，長一尺三寸。內踝以下至地，長三寸。膝膕以下至附屬，長一尺六寸。附屬以下至地，長三寸。故骨圍大則太過，小則不及。
角以下至柱骨，長一尺。行腋中不見者，長四寸。腋以下至季脅，長一尺二寸。季脅以下至髀樞，長六寸，髀樞以下至膝中，長一尺九寸。膝以下至外踝，長一尺六寸。外踝以下至京骨，長三寸。京骨以下至地，長一寸。
耳後當完骨者，廣九寸。耳前當耳門者，廣一尺三寸。兩顴之間，相去七寸。兩乳之間，廣九寸半。兩髀之間，廣六寸半。
足長一尺二寸，廣四寸半。肩至肘，長一尺七寸；肘至腕，長一尺二寸半。腕至中指本節，長四寸。本節至其末，長四寸半。
項髮以下至背骨，長二寸半，膂骨以下至尾骶，二十一節，長三尺，上節長一寸四分分之一，奇分在下，故上七節至于膂骨，九寸八分分之七。此眾人骨之度也，所以立經脈之長短也。是故視其經脈之
在於身也，其見浮而堅，其見明而大者，多血，細而沉者，多氣也。

Tiếng Việt

THIÊN 14: CỐT ĐỘ

Hoàng Đế hỏi Bá Cao: “Thiên ‘Mạch Độ’ có nói về sự dài và ngắn của kinh mạch, vậy chúng ta dựa vào đâu để lập nên (sự quy định) đó ?”.

Bá Cao đáp : “Trước hết, chúng ta nên đo đạc sự dài ngắn, rộng hẹp, lớn nhỏ của cốt tiết, được vậy thì mạch độ sẽ định vậy”.

Hoàng Đế hỏi: “Ta mong được nghe về mức độ trung bình của của người trung bình (chúng nhân). Con người trung bình đo dài được 7 xích 5 thốn, vậy sự dài ngắn, lớn nhỏ của cốt tiết của họ phải tính như thế nào (kỷ hà) ?”.

Bá Cao nói: “Chu vi của đại cốt của đầu dài 2 xích 6 thốn, chu vi của ngực dài 4 xích 5 thốn, chu vi của thắt lưng dài 4 xích 2 thốn, vùng có tóc che phủ, tức là mí tóc trước trán đến mí tóc cổ gáy sau dài 1 xích 2 thốn, từ mí tóc trước xuống đến cằm dài 1 xích, người quân tử nên dùng phép chiết trung (để tính)”.

Từ kết hầu trở xuống đến giữa Khuyết bồn dài 4 thốn. Từ Khuyết bồn trở xuống đến xương Cưu Vĩ dài 9 thốn. Nếu quá (dài hoặc rộng hơn) thì Phế to ra, nếu không đủ (bất mãn) thì Phế nhỏ lại. Từ xương kiếm (chấn thủy) xuống cho đến Thiên Xu dài 8 thốn. Nếu quá thì Vị to ra, nếu bất cập thì Vị nhỏ lại. Từ Thiên Xu xuống đến Hoành Cốt dài 6 thốn rưỡi. Nếu quá thì hồi trường rộng và dài, nếu không đủthì hẹp và ngắn. Xương hoành cốt dài 6 thốn rưỡi. Từ mép trên của Hoành Cốt trở xuống cho đến mép trên của phía trong xương phụ cốt dài 1 xích 8 thốn. Từ mép trên của phía trong xương phụ cốt trở xuống đến mép dưới dài 3 thốn rưỡi. Từ mép dưới của xương phụ cốt trong xuống dưới đến mắt cá trong dài 1 xích 3 thốn. Từ mắt cá xuống dưới mặt đất dài 3 thốn. Từ kheo chân ngay đầu gối xuống dưới đến mu bàn chân dài 1 xích 3 thốn. Từ mu bàn chân xuống tới mặt đất dài 3 thốn. Cho nên, phần chu vi của cốt lớn thì gọi là thái quá, nhỏ thì gọi là bất cập.

Từ góc trán đến xương trụ cốt dài 1 xích. Phần vận hành trong nách không hiện rõ ra dài 4 thốn. Từ nách xuống dưới xương sườn cùng (quý hiếp) dài 1 xích 2 thốn. Từ xương sườn cùng xuống đến mấu chuyển lớn (bễ khu) dài 6 thốn. Từ mấu chuyển lớn xuống khe đầu gối dài 1 xích 9 thốn. Từ đầu gối xuống đến mắt cá chân ngoài dài 1 xích 6 thốn. Từ mắt cá ngoài xuống đến huyệt Kinh Cốt dài 3 thốn. Từ huyệt Kinh cốt xuống đến mặt đất dài 1 thốn.

Phía sau tai, ngay nơi huyệt Hoàn Cốt đo ngang rộng 9 thốn. Trước tai, ngang nơi cửa tai (Thính Cung) đo ngang rộng 1 xích 3 thốn. Trong khoảng lưỡng quyền (2 má), 2 bên cách nhau 7 thốn. Khoảng cách giữa 2 vú rộng 9 thốn rưỡi. Khoảng cách giữa 2 mấu chuyển lớn rộng 6 thốn rưỡi. Chân dài 1 xích 2 thốn, rộng 4 thốn rưỡi. Từ vai đến khuỷu tay dài 1 xích 7 thốn. Từ khuỷu tay đến cổ tay dài 1 xích 2 thốn rưỡi. Từ cổ tay đến xương bản tiết của ngón giữa dài 4 thốn. Từ xương bản tiết đến cuối (ngón tay) dài 4 thốn rưỡi.

Từ mí tóc gáy xuống dưới đến xương sống lưng dài 2 thốn rưỡi. Từ lữ cốt trở xuống đến xương cùng gồm 21 đốt, dài 3 xích. Các đốt nằm trên mỗi đốt đều dài 1 thốn 4 phân 1 ly, phần còn dư lẻ lại đều được tính ở phần các đốt dưới, cho nên, 7 đốt trên cho đến lữ cốt dài 9 thốn 8 phân 7 ly.

Đây là những độ của cốt của chúng nhân: đa số người, từ đó (cổ nhân) lập nên sự dài ngắn của kinh mạch. Nhờ đó, ta có thể nhìn kinh mạch được ở thân thể, khi nó hiện ra phù mà kiên, hiện ra rõ ràng mà lớn, đó là huyết nhiều; nhỏ mà trầm, đó khí nhiều